hoe raak je in de kerkmuziek












de site


een site voor gewone stervelingen


 JohanBachcantate dankt zijn naam aan




Hoe raak je geïnteresseerd in de kerkmuziek van Johann Sebastian Bach, muziek uit de barok, muziek geschreven voor de eredienst van de Lutherse kerken in Duitsland. Ja, hoe komen wij daartoe? 


Je moet natuurlijk wel van muziek houden, zoveel is zeker. Een religieuze opvoeding helpt ook, en een zekere voorliefde voor het soort van drama zoals wij dat horen in de Matthäus Passion. Verder speelt zeker ook een rol een onverwachtse ontmoeting met buurjongen Ron. Het wakkert de belangstelling verder aan. Ron is in staat, wonderlijk genoeg onder invloed van veel drank en nederwiet, om de stemming nog verder te verhogen door onophoudelijk Bach cantates tot zich te nemen. De kerkcantate als vehikel voor onze trips? Droom maar lekker verder Ron. Maar wat blijft er over als we Bach zonder hasj tot ons nemen? Genoeg. Niet zelden (erg vaak zelfs) is het om te beginnen een bad trip maar altijd één die uitmondt in iets moois. Helemaal volgens de richtlijnen van de Bijbel.

En is niet één van de mooiste melodien die je kent afkomstig uit een Bach cantate? 'Jesu, joy of men's desiring' heet het ofwel als je dat liever hebt 'Jesus bleibet meine Freude'. Talloze versies zijn daarvan in omloop, voor orgel, piano, bewerkingen voor orkest. Het komt uit cantate nr. 147. Het staat niet op het repertoire van Ekseption voor zover ik weet, maar wel bij zulke uiteenlopende coryfeeën als Apollo 100, Herb Alpert, Mantovani, the Swingle Singers en Jacques Loussier. Maar ook zo'n wanstaltig meidengroepje als Amoure, Ingfried Hoffmann de hammondorganiste, ook zij wenden zich tot Bach. In 2000 verschijnt op het label 'Polymedia' een cd met maar liefst 20 versies van dat werk onder de titel 'Ein Welthit zwischen Barock und Rock-Pop'. Want we herdenken op dat moment dat Bach 250 jaar dood is. 

En de popdeun 'A whiter shade of pale' die volgens de overlevering eveneens uit een cantate afkomstig zou zijn wakkert de belangstelling verder aan. Als je zelf al die cantates gaat aanschaffen zal ook dat prachtige werk ooit opduiken. Willem Duys himself beweert dat Procol Harum de muziek aan de cantates van Bach ontleent. Of het waar is, dat zal al luisterend blijken. 

Jaren later weet ik dat het niet waar is. Maar het is zo geloofwaardig dat deze muziek uit een Bach-cantate komt dat iedereen blijkbaar voetstoots aanneemt dat het zo is. Je zou willen dat het zo is. Heel in de verte zweemt het wat naar het overbekende 'air' uit de 3e orkestsuite, ook zoiets prachtigs. Maar in 2006 vechten Gary Brooker (zanger van Procol Harum) en de toetsenist voor de rechter over de royalties, beiden menen de componist te zijn van 'A wither shade of pale'. Maar wie dan ook de componist mag zijn, het is niet Bach. 

Wat is echt, wat is niet echt? Van de oorspronkelijke lijst met daarop 224 cantates zijn er zoals wij nu weten 14 van een andere componist. Ook blijkt nogal eens dat wat eerst als cantate wordt aangeduid eigenlijk geen cantate is. Dan is het een motet of een oratorium. Er wordt nog steeds veel uitgevonden op dit gebied. Van wat er uiteindelijk overblijft van die cantates zijn er 192 bestemd voor de kerk, voor de eredienst om precies te zijn. De resterende zijn gelegenheidswerken, soms met gewijde maar meestal met wereldse teksten. Maar die 192, daar gaat het om in deze website, daar gaan we grondig aandacht aan besteden. En wie wil reageren op deze site die mailt mij. 


Contact

E-mailadres: njohan@xs4all.nl